Demokrasi, Sınıf, Halkçılık, Sosyalizm (1933-1951)

“Esat Âdil’in yazılarında tekrar eden temalardan biri yurtseverlik olmuştur. Ancak, onun Türkiye solu içinde belirleyici niteliği olan Türkiye’ye özgü bir sosyalizm anlayışı, basitçe bu yurtseverliğin, hele hele milliyetçiliğin izdüşümü olarak algılanmamalı. Zira beynelmilelciliğe karşı değildir, bağımsızlığa düşkündür... Türkiye’de köylülüğün durumuna işaret eder… Türkiye’nin kendine özgü toplumsal koşullarını dikkate almayan bir sosyalizm anlayışının uygulanabilir olamayacağını savunmuştur… Türkiye’de Sovyetler Birliği’ndeki sosyalizmden farklı bir sosyalizmin var olabileceğini söyleyen ilk yazıların Esat Âdil ve çevresince kaleme alındığı unutulmamalı.” Özgür Gökmen Demokrasi, Sınıf, Halkçılık, Sosyalizm (1933-1951), Türkiye’de sosyalist akımın özgün öncülerinden Esat Âdil’in 1933’ten 1951’e uzanan düşünsel üretiminden bir seçkidir. Esat Âdil’in özgünlüğü, öncelikle, sosyalist harekette ilk kez Türkiye Komünist Partisi (TKP) geleneği dışında bir yol açmasında yatar. 1946 yılında kurduğu Türkiye Sosyalist Partisi’yle (TSP) bu yolu açmaya çalışmıştı. Yerel eşraftan gelen, iyi eğitim görmüş bir “güzide” olarak, “halkın en aşağı ve en yukarı tabakaları arasında başka hiçbir memlekette olmadığı kadar feci ve bariz bir duyuş ve yaşayış farkı” bulunmasından mustaripti, sınıfsal eşitsizliği bir insanlık sorunu olarak yüreğinde hissediyordu. Bütün içtenliğiyle, “halkçı” idi. Bu kitap, Türkiye sosyalizminin kadri bilinmemiş bir şahsiyetine saygı duruşudur.